1236

نخستین جرثقیل غول آسای خاورمیانه

خیلی چیزها برای نخستین بار با نفت به ایران آمد. از جمله اولین جرثقیل غول آسا که در سال های اولیه تاسیس پالایشگاه آبادان برای پیاده کردن دستگاه ها و تجهیزات فنی از کشتی مورد استفاده قرار می گرفت. این جرثقیل “اکوان” نام داشت و نقش مهمی نیز در جنگ جهانی دوم بازی کرد.
در سال های اولیه تاسیس پالایشگاه آبادان برای پیاده کردن دستگاه ها و تجهیزات فنی پالایشی از کشتی ها به ساحل ناهموار اروند رود، سه پایه هایی از لوله های فلزی به سبک آن روز به کار گرفته می شد.

اولین و شاید با ارزش ترین وسیله ای که برای این کار فراهم آمد، خرید چند دستگاه جرثقیل بود که با آتش هیزم و با نیروی بخار کار می کرد. این جرثقیل ها در سال های ۱۹۱۲ میلادی (۱۲۹۱ خورشیدی)، حدود چهار سال پس از کشف نفت، به بندر آبادان آورده و در صنعت نفت به کار گرفته شد.
جرثقیل های فوق با ظرفیت محدود، در حدود سه تن، تا مدتی نیازهای پالایشگاه را تامین می کرد. اما بتدریج به همان گونه که صنعت نفت پیشرفت کرد، جرثقیل ها تکمیل تر شد؛ ضمن این که با افزایش حجم کار، تعداد آنها نیز افزایش یافت و سرانجام جرثقیل های موتوری و دیزلی جای جرثقیل های بخاری- هیزمی را گرفت و در زمره ابزارهای مهم صنعت نفت درآمد.

در سال ۱۹۳۷ میلادی (۱۳۱۶ خورشیدی) جرثقیلی غول آسا از انگلستان خریداری و به صورت قطعات مجزا به ایران حمل شد. این جرثقیل یک سال بعد پس از رسیدن به آبادان، در محل “حفار بریم” به هم مونتاژ و سپس به اسکله شماره “هفت- الف” منتقل شد.

اجاره جرثقیل
این جرثقیل که ابتدا با نیروی بخار کار می کرد، “اکوان” نامیده شد که برگرفته از شاهنامه فردوسی و نام دیوی بود که تنوره کشان به هوا بلند می شد و اجسام سنگین را جابه جا می کرد. پس از مدتی، دیگ بخار اکوان برداشته و به هوای فشرده مجهز شد. این جرثقیل در نهایت می توانست ۲۰۰ تن بار را به طور ایمن و آسان جابه جا کند.

گفتنی است نام لاتین جرثقیل کرین (Crane) است که نام مرغی است شبیه لک لک که اغلب در مرداب زندگی می کند و در زبان فارسی “درنا” نام دارد.

این جرثقیل دارای بالاترین رکورد در حمل بار شد. البته روی اسکله شماره هشت نیز جرثقیل شناور دیگری با سوخت هیزم به نام “گوگرد” با قدرت جابجایی سه تن وجود داشت.

اجاره جرثقیل
با آغاز جنگ جهانی دوم جرثقیل اکوان نقش مهمی را ایفا کرد. این جرثقل توانست هزاران تن بار را از جمله ادوات زرهی، سوختی، آمبولانس، لوکوموتیو و واگن های قطار و کالاهای عمومی دیگر را جابه جا کند.

وقتی آمریکایی ها و انگلیسی ها کمک به روسیه را در جنگ آغاز کردند، همین جرثقیل ۱۴۲۱ لوکوموتیو را که هر یک حدود صد تن وزن داشتند، به اضافه بار عقب آن به وزن ۷۹ تن، ۱۱۸ فقره ماشین آلات سنگین و ۳۴۲ تانک را جا بجا کرد.

در حال حاضر بقایای جرثقیل های اکوان و گوگرد در ساحل خلیج فارس به چشم می خورد. لازم به یادآوی است که طی سال های گذشته در حفاظت و نگهداری از آنها اقدامی به عمل نیامده است.

اخیرا در بازدید دکتر نعمت الهی، مجری موزه و اسناد صنعت نفت و کارشناسان این مجموعه تصمیم گرفته شد که برای حفاظت و نگهداری از بقایای این دو جرثقیل که واجد ارزش های تاریخی ملی و بین المللی هستند، اقدامات شایسته ای صورت پذیرد.

عباس آذرخش
منابع: مجله های نامه صنعت نفت، انتشارات شرکت ملی نفت.

⇐ به کانال تلگرام اجاره یاب بپیوندید(لطفاً ♥♥)

نویسنده مطلب: اجاره یاب

"اجاره یاب" سامانه جامع اجاره کالا و خدمات - http://ejarehyab.ir

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *